خانه » كتاب : علم اليقين ، جلد اول » فصل 7. انواع علوم و طرق تحصيل آنها
23

فصل 7. انواع علوم و طرق تحصيل آنها

فصل 7. انواع علوم و طرق تحصيل آنها
يكى از محققان گويد (به طور خلاصه ): علم به يك چيز يا آن است كه از راه حس ديدن يا تجربه يا شنيدن خبر يا گواهى ديگران يا اجتهاد يا امثال اينها به دست مى آيد، و چنين علمى متغير و فاسدشدنى و محدود و متناهى و غير محيط است ، زيرا يك چيز در زمان وجودش يك علم بدان تعلق مى گيرد و قبل از وجودش علمى ديگر و بعد از وجودش نيز علمى ديگر. علم بيشتر مردم چنين است .
و يا آن است كه آن علم از مبادى و اسباب و غايات آن به دست مى آيد كه علمى است يگانه ، كلى ، بسيط، محيط و به گونه اى عقلى تغييرناپذير. زيرا هر چيزى سببى دارد و سبب آن نيز سببى دارد و همين طور تا به مسبب الاسباب برسد، و هر چيزى كه سبب آن از آن جهت كه مقتضى و موجب آن است دانسته گردد ناگزير آن چيز به علم ضرورى دائمى دانسته مى گردد. پس كسى كه خدا را به اوصاف كمال و جلال شناخت و دانست كه او مبداء هر وجود و فاعل هر فيض وجودى است و نيز فرشتگان مقرب سپس ‍ فرشتگان مدبر را شناخت – فرشتگانى كه براى اغراض كلى عقلى مسخر گرديده اند و با عبادات دائمى و آيين هاى مستمر بدون خستگى و سستى بى اختيار عمل مى كنند و صور كائنات از آنها صادر مى گردد و همه اينها بر اساس ترتيب سببى و مسببى انجام مى گيرد – چنين كسى علمش به همه امور و احوال و لواحق مى يابد علمى منزه از تغير و شك و اشتباه . چنين كسى از علتها پى به معلولها مى برد و از كليات پى به جزئيات مترتب به آنها خواهد برد و از بسائط مركبات را مى شناسد، و حقيقت انسان و احوال او و آنچه را كه مايه كمال ، پاكى ، سعادت و صعود او به عالم قدس است و آنچه را كه مايه آلودگى ، پستى و شقاوت اوست و او را به فروترين دركات مى برد مى شناسد آن هم با علمى ثابت و غير قابل تغيير و ترديد ناپذير. پس امور جزئى را از آن جهت كه دائمى و كلى هستند و از آن جهت كه كثرت و تغيير در آنها راه ندارد مى شناسد گرچه ذاتا و نسبت به يكديگر داراى كثرت و تغير باشند. علم خداى سبحان و فرشتگان مقرب او چنين است .
بنابراين ، علم پيامبران و اوصيا عليهم السلام به احوال موجودات گذشته و آينده و علم آنچه گذشته و علم آنچه تا روز قيامت خواهد بود از اين قبيل است ، زيرا آن علمى است كلى كه با تجدد و تكثر معلومات تجدد و تكثر نمى پذيرد، و هر كه كيفيت اين علم را بداند معناى اين آيه را كه مى فرمايد: ((بيان هر چيزى در قرآن هست )) (1207) مى فهمد و با عرفانى حقيقى و تصديقى يقينى و با بصيرت نه از روى تقليد و شنيدن ، اذعان مى كند كه همه علوم و معانى در قرآن كريم هست . زيرا امرى از امور نيست مگر آنكه خودش بذاته يا به مقومات و اسباب و مبادى و غاياتش در قرآن مذكور است ، و كسى از فهم آيات قرآن و شگفتيهاى اسرار و ملازمات آن از احكام نامتناهى برخوردار نمى گردد مگر كسى كه علمش از اين قبيل باشد.

حمایت مالی از وب سایت

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.