نزول دفعی و تدریجی قرآن و تاریخ نزول کتب آسمانی

🔸 نزول دفعی و تدریجی قرآن و تاریخ نزول کتب آسمانی
🔸
الکافي (ط – الإسلامية)
جلد ۲، صفحه ۶۲۸

شناسه حدیث: 107467
منبع: جامع الاحادیث
قائل: امام صادق (علیه السلام) به نقل از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)
—
🔻 [عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: « شَهْرُ رَمَضٰانَ اَلَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ اَلْقُرْآنُ » وَ إِنَّمَا أُنْزِلَ فِي عِشْرِينَ سَنَةً بَيْنَ أَوَّلِهِ وَ آخِرِهِ]
⚡️ حفص بن غیاث روایت می‌کند که از امام صادق (علیه السلام) درباره سخن خداوند عز و جل پرسیدم: «ماه رمضان [همان ماه] است که قرآن در آن نازل شده است» (بقره: ۱۸۵)، در حالی که قرآن در مدت بیست سال بین آغاز و پایانش نازل شده است [این دو چگونه با هم سازگارند؟].

🔻 [فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ نَزَلَ اَلْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً فِي شَهْرِ رَمَضَانَ إِلَی‌ اَلْبَيْتِ اَلْمَعْمُورِ ثُمَّ نَزَلَ فِي طُولِ عِشْرِينَ سَنَةً]
⚡️ پس امام صادق (علیه السلام) فرمودند: قرآن به صورت یکپارچه (جملةً واحدةً) در ماه رمضان به «بیت المعمور» نازل شد؛ سپس در طول بیست سال [به تدریج بر پیامبر] نازل گردید.

🔻 [ثُمَّ قَالَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّی‌ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ نَزَلَتْ صُحُفُ إِبْرَاهِيمَ فِي أَوَّلِ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ]
⚡️ سپس [امام] فرمودند: پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند: صحف ابراهیم در شب اول ماه رمضان نازل شد.

🔻 [وَ أُنْزِلَتِ اَلتَّوْرَاةُ لِسِتٍّ مَضَيْنَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَ اَلْإِنْجِيلُ لِثَلاَثَ عَشْرَةَ لَيْلَةً خَلَتْ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ]
⚡️ و تورات زمانی که شش [روز] از ماه رمضان گذشته بود نازل گشت، و انجیل زمانی که سیزده شب از ماه رمضان سپری شده بود نازل شد.

🔻 [وَ أُنْزِلَ اَلزَّبُورُ لِثَمَانِيَةَ عَشَرَ خَلَوْنَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ وَ أُنْزِلَ اَلْقُرْآنُ فِي ثَلاَثٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ .]
⚡️ و زبور در هجدهم ماه رمضان نازل گردید، و قرآن در بیست و سوم ماه رمضان نازل شد.

🔸
🔸مهمترین نکات حدیث:
* حل شبهه نزول: حدیث به یکی از مهمترین مباحث علوم قرآنی پاسخ می‌دهد: جمع بین آیه نزول قرآن در ماه رمضان و واقعیت تاریخی نزول تدریجی آن. راه حل ارائه شده، تفکیک بین «نزول دفعی» (به بیت المعمور در یک شب) و «نزول تدریجی» (بر پیامبر طی ۲۰ سال) است.
* بیت المعمور: اشاره به جایگاهی ملکوتی (بیت المعمور) که قرآن ابتدا به صورت کلی و یکجا در آنجا نازل شده و سپس تفصیل آن به تدریج بر قلب پیامبر (ص) فرود آمده است.
* ماه رمضان، ماه کتب آسمانی: طبق فرمایش پیامبر (ص)، تمام کتب بزرگ آسمانی (صحف، تورات، انجیل، زبور و قرآن) در ماه رمضان نازل شده‌اند که نشان‌دهنده ظرفیت عظیم معنوی این ماه است.
* تقویم نزول کتب:
* صحف ابراهیم: اول رمضان.
* تورات موسی: ششم رمضان.
* انجیل عیسی: سیزدهم رمضان.
* زبور داوود: هجدهم رمضان.
* قرآن کریم: بیست و سوم رمضان (که اشاره‌ای قوی به شب قدر بودن شب بیست و سوم است).
* مدت نزول: در این روایت مدت نزول تدریجی قرآن «بیست سال» ذکر شده است (برخلاف برخی اقوال که ۲۳ سال را ذکر می‌کنند)، که ممکن است اشاره به آغاز نزول رسمی و علنی یا محاسبه‌ای خاص باشد.

🔸