🔹مرحوم علامه در اینجا بحث بسیار مهمی را مطرح می‌کنند؛

(بخش ششم)
🔹مرحوم علامه در اینجا بحث بسیار مهمی را مطرح می‌کنند؛ لازمه ایمان، عمل به مقتضیات ایمان است؛ به‌ویژه در عرصه مسائل سیاسی. در این عرصه، شاخص ایمان صرف این نیست که کسی شهادتین بگوید و از نظر فقهی مسلمان شناخته شود. قرآن معیار دیگری ارائه می‌دهد و می‌فرماید: «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ». این آیه شاخص ایمان در عرصه سیاسی را بیان می‌کند؛ یعنی اگر کسی مدعی ایمان است، هنگامی که اختلافی در جامعه پیش می‌آید، باید پیامبر اکرم را داور و فصل‌الخطاب قرار دهد. «فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ» یعنی در همه نزاع‌ها و منازعات اجتماعی و سیاسی، مرجع نهایی حکم، پیامبر اکرم باشد. امروز نیز در امتداد همان حکم الهی، حکم پیامبر اکرم(ص) و حکم ائمه معصومین(ع)، از حکم ولایت فقیه یاد می‌کنیم. این نیز یکی از شاخص‌های ایمان است. از همین رو، قرآن در ادامه می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ». یعنی بیعت با پیامبر اکرم(ص)، تنها بیعت با یک انسان نیست، بلکه بیعت با خود خداوند است و دست قدرت الهی بالاتر از همه دست‌ها قرار دارد. در چنین شرایطی، زمینه تحقق پیروزی فراهم می‌شود و همان حقیقت «نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ» ظهور پیدا می‌کند. در ادامه نیز این نکته بیان می‌شود که ملت ما در همین چند ماه و در این ۱۲۰ روز، به‌خوبی این حقیقت را نشان داد. اگر کسی در این مسیر دچار سستی شود، نتواند استقامت کند یا راه را ادامه ندهد، در واقع خود زیان کرده است. اما آن کسی که بر عهد خود با خدا وفادار بماند، مشمول وعده الهی خواهد شد: «وَمَنْ أَوْفَى بِمَا عَاهَدَ عَلَيْهِ اللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا». انصافاً می‌توان گفت مردم عزیز ما در این ۱۲۰ روز، نمونه‌ای از وفاداری به عهد را به نمایش گذاشتند و کسانی که بر این عهد پایدار ماندند، مشمول همان «اجر عظیم» الهی شدند. برخلاف کسانی که می‌گفتند این مسیر به نتیجه نمی‌رسد، قرآن از جریانی سخن می‌گوید که دقیقاً در چنین شرایطی رخ داده است. زمانی که پیامبر اکرم(ص) در مسیری حرکت می‌کردند که سوره فتح درباره آن نازل شد و خداوند فرمود: «إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا»، عده‌ای حتی از میان همراهان پیامبر باور نداشتند که این حرکت به پیروزی برسد. قرآن درباره این افراد می‌فرماید که گمان می‌کردند پیامبر و مؤمنان دیگر بازنخواهند گشت و کار آنان به پایان رسیده است. آنان برای این برداشت خود استدلال‌هایی داشتند و بر اساس محاسباتی قضاوت می‌کردند؛ اما مشکل این بود که محاسباتشان ناقص و نادرست بود. قرآن این نگاه را یک گمان کاملاً غلط معرفی می‌کند و می‌فرماید: «وَكُنتُمْ قَوْمًا بُورًا»؛ یعنی به سبب همین خطای محاسباتی، راه را گم کردند و به نتیجه نرسیدند.

🔸اگر مقالات و تحلیل‌هایی را که پیش از جنگ ایران منتشر می‌شد بررسی کنید، بخش قابل توجهی از آن‌ها بر این باور بودند که کار ایران تمام است و این مسیر ادامه پیدا نخواهد کرد. حتی دشمن نیز با همین نگاه وارد میدان شد و تصور می‌کرد که ظرف سه روز یا نهایتاً سه هفته کار را تمام خواهد کرد. این همان خطای محاسباتی بود که قرآن از آن سخن می‌گوید. همین نگاه باعث می‌شد بسیاری از تحلیل‌ها و مناسبات سیاسی، چه در داخل و چه در عرصه بین‌المللی، بر پایه همین برداشت نادرست شکل بگیرد. قرآن دقیقاً در سوره فتح به همین مسئله اشاره می‌کند. هنگامی که انسان با صحنه‌ای از تقابل و جنگ روبه‌رو می‌شود، اگر بر مسیر الهی استوار بماند، خداوند وعده می‌دهد که گشایش، پیروزی و شکستن بن‌بست‌ها تحقق خواهد یافت. این موفقیت‌ها تنها به پیروزی ظاهری محدود نمی‌شود، بلکه به تعبیر قرآن، موجب شگفتی دیگران نیز خواهد شد.

🔸در همین آیات، یکی از تعابیر مهم این است که این موفقیت‌ها در پرتو ایمان شکل می‌گیرد. قرآن به مؤمنان می‌آموزد که این مسیر را جدی بگیرند، به آن باور داشته باشند و با همه وجود در آن حضور پیدا کنند. حضور خالصانه، مستمر و مجاهدانه مردم در صحنه، چه در نیمه‌شب، چه صبح و چه در طول روز، می‌تواند از مصادیق این آیه باشد که می‌فرماید: «تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ». وقتی دشمن با همه توان خود صف‌آرایی کرده، مهم‌ترین کانون امید را هدف قرار داده و حتی به شهادت رساندن رهبران را در دستور کار خود قرار می‌دهد، قرآن می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ، يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ». یعنی قدرت حقیقی از آنِ خداوند است و دست قدرت الهی بالاتر از همه قدرت‌ها قرار دارد. به شرط آن که کسانی به عهدی که با خدا بسته‌اند وفادار بمانند و مانند کسانی نباشند که پیمان خود را می‌شکنند، سنت الهی درباره آنان جاری خواهد شد. قرآن می‌فرماید: «رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ».

✅ @saeedjalily