🔹یعنی نتیجه این استقامت، تنها گشایش و پیروزی دنیوی نیست،

(بخش هفتم)
🔹یعنی نتیجه این استقامت، تنها گشایش و پیروزی دنیوی نیست، بلکه رضایت الهی و نیک‌فرجامی ابدی نیز در پی آن خواهد بود. در ادامه، قرآن می‌فرماید: «فَعَلِمَ مَا فِي قُلُوبِهِمْ»؛ خداوند از آنچه در دل‌های آنان است آگاه است. مقصود از قلب، همان مرکز اندیشه، تصمیم‌گیری و جهت‌گیری انسان است. هنگامی که خداوند می‌بیند این مرکز از خطای محاسباتی و انحراف مصون مانده و بر مسیر صحیح قرار دارد، نتیجه آن چنین خواهد بود: «فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ»؛ آرامش را بر آنان نازل می‌کند و سپس «وَأَثَابَهُمْ فَتْحًا قَرِيبًا»؛ پیروزی نزدیک را نصیبشان می‌سازد.

🔸نکته قابل توجه این است که قرآن هر جا از فتح و پیروزی سخن می‌گوید، در کنار آن توضیح می‌دهد که چه کسانی از این فتح محروم می‌شوند. محرومیت زمانی رخ می‌دهد که انسان در کانون فکری و محاسباتی خود دچار خطا شود. همان تعبیری که در سوره مائده آمده است: «فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ»؛ یعنی بیماری دل، همان خطای محاسباتی و انحراف در تشخیص حق از باطل است. در مقابل، هنگامی که انسان بر مبنای هدایت الهی و ربوبیت خداوند عمل می‌کند، قرآن بار دیگر تأکید می‌کند: «أَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى». خداوند آرامش را بر پیامبر و مؤمنان نازل می‌کند و آنان را بر کلمه تقوا استوار می‌سازد. این همان نقطه‌ای است که زمینه پیروزی‌های بزرگ را فراهم می‌کند.

🔹این آیات در ادامه ماجرای صلح حدیبیه و حرکت مقتدرانه و باشکوه پیامبر اکرم(ص) در برابر کفار نازل شده است. سپس قرآن می‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ»؛ خداوند وعده‌ای را که به پیامبر داده بود، محقق ساخت و هدفی که ترسیم شده بود، تحقق یافت. پس از آن نیز می‌فرماید: «لَا تَخَافُونَ» و تأکید می‌کند: «فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا»؛ خداوند چیزهایی را می‌داند که شما نمی‌دانید. حتی اگر انسان همه وظایف خود را انجام دهد، باز هم همه ابعاد حکمت الهی را درک نمی‌کند؛ زیرا علم مطلق تنها از آنِ خداوند متعال است و اوست که زمان و چگونگی تحقق فتح و پیروزی را بهتر از همه می‌داند.

🔸گاهی گفته می‌شود که در هر دو طرف، سپاه و نیرو وجود داشته است؛ اما تفاوت اساسی آن بود که در یک طرف، پیامبر اکرم(ص) حضور داشتند. طبیعی است که حضور پیامبر اکرم(ص) منشأ آن پیروزی‌هاست؛ زیرا هر جا پیامبر حضور داشته باشند، تصمیم‌گیری‌ها درست خواهد بود و آن خطاها رخ نخواهد داد. در پایان سوره فتح، خداوند این حقیقت را بیان می‌کند. اگر ویژگی‌هایی را که درباره پیامبر و همراهان ایشان گفتیم در نظر بگیریم، آیه پایانی سوره می‌فرماید: «محمد رسول‌الله والذین معه أشداء علی الکفار رحماء بینهم…» این ویژگی‌ها متعلق به کسانی است که این مسیر را دنبال می‌کنند. بله، محمد(ص) رسول خداست؛ اما کسانی که در همراهی با پیامبر قرار می‌گیرند نیز باید همین ویژگی‌ها را داشته باشند؛ در این صف‌بندی، «أشداء علی الکفار، رحماء بینهم، رکعاً سجداً، یبتغون فضلاً من الله و رضواناً، سیماهم فی وجوههم من أثر السجود». سپس تعبیر قرآن این است که این حرکت، ظرفیت گسترش و توسعه دارد. زمانی که پیامبر اکرم(ص) این حرکت را آغاز کردند، تعداد مؤمنان بسیار اندک بود. حتی در همان حرکتی که پیامبر به سمت مکه رفتند، نقل شده است که در ابتدا حدود هزار و دویست نفر همراه ایشان بودند. اما امروز می‌بینید که قرآن این حرکت را به گیاهی تشبیه می‌کند که پیوسته رشد می‌کند، پرورش می‌یابد، توسعه پیدا می‌کند و هر روز نیرومندتر می‌شود. امروز نیز همین حرکتی که بر مبنای دین شکل گرفته و به عنوان جریان مقاومت در برابر دشمنان و مستکبران شناخته می‌شود، می‌تواند بر پای خود بایستد، دشمنان را به خشم آورد و جبهه‌ای را در یمن، عراق، لبنان و ایران شکل دهد. این جریان همچنان در حال گسترش است.

🔹در ادامه نیز خداوند می‌فرماید: «وعد الله الذین آمنوا و عملوا الصالحات منهم مغفرةً وأجراً عظیماً.» اگر قرار است این حرکت شکل بگیرد، نباید این بدافزارها وارد مرکز تصمیم‌گیری و دستگاه محاسباتی انسان شود؛ همان چیزی که قرآن از آثار و پیامدهای آن سخن می‌گوید. در مقابل، خداوند می‌فرماید:
«فأنزل الله سکینته…» مرحوم علامه طباطبایی ذیل این آیه، درباره «سکینه» می‌فرماید اگر این سکینه وجود داشته باشد، همان اختلال و بدافزاری که ممکن است وارد کانون تصمیم‌گیری و مرکز محاسبات انسان شود، دیگر اثر نخواهد گذاشت. مرحوم علامه همچنین توضیح می‌دهند که در قرآن، «أنزل» در بسیاری از موارد به معنای ایجاد و خلق کردن است. به همین دلیل، در برخی آیات، به جای آنکه تعبیر «خلق» به کار رود، از «أنزل» استفاده شده است؛ یعنی خداوند این حقیقت را در وجود انسان ایجاد می‌کند.

✅ @saeedjalily